Dolar 18,8147
Euro 20,6971
Altın 1.182,56
BİST 4.780,17
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 8°C
Az Bulutlu
İstanbul
8°C
Az Bulutlu
Cum 7°C
Cts 4°C
Paz 3°C
Pts 3°C

Sosyal medya hesapları servet vazgeçilebilir mi?

Sosyal medya hesapları servet vazgeçilebilir mi?
28 Kasım 2022 06:08
234

Avukat Cüneyd Altıparmak, Medeni Kanun’a göre sosyal medya hesaplarının da servetçilere kalabileceğini belirtti, “Ancak bu mevzuda legal netlik yok” dedi. Yargıdan da bu hesapların servet olarak vazgeçilebileceğine müteveccih kararlar çıktı. Ancak teknoloji firmaları, hesabın ‘servet’ kalmasında değişik uygulamalara gidiyor.

Avukat Cüneyt Altıparmak şu değerlendirmeleri yaptı:

“Can Verdikten sonra sosyal medya hesabım kime kalacak” sualine cevap aradı. Altıpamak, Star Sarih Görüş ekinde kaleme aldığı yazıda evvel mevzuatı anlattı, ardından dünyadan misalleri sıraladı. İnternet ve birliktesi getirdiği dijitalleşme süratinin bir hayli sorunu yine düşünmemizi sağladığına dikkat toplayan Altıparmak, “Suni akıl, metaverse, blockchain teknolojisi, sosyal medya, NFT gibi kavramlar dünyamızın yeni mahsulleri. Bundan 20 sene evveline kadar kimsenin Twitter hesabı yoktu. Veya Facebook’tan paylaşım yapmak gibi imkânı düşünmezdik dahi. Aynı gidişat elektronik posta adresleri için geçerli. ‘Kripto varlıklar’ ise işin cabası! Taşınır, taşınmaz ve fikri varlık olarak tasnif ettiğimiz ‘malların’ bu çağdaki hibrit bir cinsi var artık: Dijital mallar! Aşinayı üzere servet, bir kimsenin vefatı itibariyle varislerine servetçilerine kalan parasal kıymeti bulunan tüm hakları, borçları ve mülkleri ifade eder. Türk mevzuatına göre ‘servet kavramı’ yalnızca hakları veya mülkvarlıklarını değil, mükelleflikleri ve borçları da içerir. Ve bu bir tam olarak intikal eder. Türk Medeni Kanunu’nun 599. maddesi bu vaziyeti tertip etmiştir. Buna göre, terekenin servet kalanlar tamı tümü servetçilere aittir” dedi. Dijital varlıkların malvarlığı kavramını da genişlettiğine vurgu yapan Altıparmak, “Malvarlığı denince usumuza, bankadaki para, ev, işyeri, araba kazanç. Tarla, arsa ve bahçe gibi taşınmazların servet bölüşümünü hemen hepimiz öğreniriz. Ama değişen gidişat malvarlığı kavramını genişletti. Artık parasal bedele sahip sosyal medya hesapları, bulut uygulamalar, çevrimiçi alışveriş siteleri ve dijital reyin hesapları da bu kapsamda ele alınacak. Örnek olarak, kripto varlık hesabı, kredi kartında biriken uçuş milleriInfluencer’ların kazanç sağladıkları Twitter, Instagram ya da YouTube hesapları. İşte bunların tümü ‘malvarlığı’ kapsamında” değerlendirmesini yaptı. Ardından “Peki, dijital varlıkların servet kalması olası mü?” sualini soran Altıparmak, şöyle devam etti: “Bu mülkvarlıkları üzerinde tüm servetçiler nasıl beraber tasarruf edecektir? Mevzuya normatif olarak bakarsak, Medeni Kanun tertip etmesine göre can veren kimsenin; ‘öteki malvarlığı kıymetleri’ ifadesinden hareketle tüm malvarlığının intikali bir hak olarak belirir. Ama bu mevzuda netlik henüz yok.”

DURUŞMA NE DİYOR?

“Dijital servet mevzusu, e-posta adresinin terekeye dahil olup olmayacağı mevzusuyla gündeme geldi. Ancak yakın tarihli bir karar sorunu ciddi şekilde ele aldı. Denizli Barış Hukuk Duruşması’nde açılan davada, ölüm eden eşine ait Apple marka cep telefonunun iCloud hesabında resim, video, ses, mail kayıtları ve medya dosyalarına erişme izni isteyen eşin arzı duruşmaca; ‘özel yaşamın saklılığının ihlal edileceği’ bahanesiyle yalanlandı. Karar, Bölge Duruşması’ne taşındı ve dijital mülk varlığı ve dijital servet ile alakalı olarak legal bir tertip etme bulunmadığı belirtilerek, özetle şu karar verildi: … Ölü şahsın e-posta hesabının özel yaşamın saklılığı kapsamında değerlendirilerek arzın reddine karar verilmiş olması kusurlu olmuştur…”

FACEBOOK ‘ANIT HESAP’ DİYOR

“Almanya’da bir anne, 2012’de kaybettiği 15 yaşındaki kızının ölümünün kaza mı yoksa intihar mı olduğunu kavramak için Facebook hesabına bakmak istedi. Kızının kullanıcı ismi ve parolasını bilen annenin teşebbüsü galibiyetsizlikle sonuçlandı. Zira söz mevzusu hesap, can veren kızının ölümünün Facebook’a bildirilmesinden hemen sonra ‘anıtlaştırılmış’ hesap cinsine dönüştürüldü. Facebook birisi ölüm ettikten sonra, şahsın hesabına ne olacağına ait isteklerine saygı dinlediği için ölüm eden şahsın aile abonesi veya dostu müracaatta bulunursa veya birey ölüm ettikten sonra hesabının kalıcı olarak silinmesini arz etmediyse hesabı anıtlaştırıyor. Bunun için annenin Facebook’a girişi olası olmadı. Maksadını sarihçe açıklama ederek Facebook’tan izin isteyen annenin bu arzı yalanlanınca, anne soluğu duruşmada aldı. Bu arz duruşmaca kabul edildi. Facebook karara karşı temyiz yoluna gitti. Berlin Eyalet Duruşması dosyayı araştırdı ve Facebook’un yaklaşımına eş bir yaklaşımla sorunu ele aldı. Almanya’daki ‘bağlantının saklılığı’ ilkeyi gereğince ailenin böyle bir hakkının olmadığına hükmedildi. Böylece Federal Duruşma hesabın üzerindeki hakları ‘şahsa sıkı sıkıya bağlı’ bir hak olarak nitelendirdi.”

VASİYET OLASI MÜ?

Altıparmak, bu mevzuda hukuk alanında değil ancak firmalar nezdinde bir adım atıldığını belirterek, Apple’ın 2021’de iPhone için yayınladığı aktüellemeyi anımsattı, “Ölüm etkeniz vaziyetinde iCloud hesabınıza ve şahsi bilgilerinize ulaşabilmeleri için artık ‘varis’ cetmesi yapılması olası” dedi. Bu mevzuda legal bir tertip etme gerektiğine dikkat toplayan Altıparmak, “Servet hukukunun temel prensiplerinden ufalayacak yorumlara gereksinim dinleyeceğiz. Vasiyetnamenin artık dijital civarda ‘e-devlet’ üzerinden tertip edilebilmesini, e-noter uygulamasının bu emele hizmet edip edemeyeceğini de düşünmek gerekiyor. Dijital servetin en tuhaf yanı ise malvarlığı nitelemesini genişletmesi. Bir kimsenin resminin malvarlığı kıymetinden ziyade “hatıra” olduğunu unutan bir kanun dilimiz var. ‘Özel anı kıymeti’ TMK m. 653 kavramının, dijital servet alanı kapsamında genişletilmeye gereksinimi var” ifadelerini kullandı.

RESİM MÜLK VARLIĞI DEĞİL HATIRADIR

Avukat Cüneyd Altıparmak şunları söyledi: 

“Dijital servetin en tuhaf yanı malvarlığı nitelemesini genişletmesi. Bir kimsenin resminin malvarlığı kıymetinden ziyade ‘hatıra’ olduğunu unutan bir kanun dilimiz var. ‘Özel anı kıymeti’ TMK m.653 kavramının, dijital servet alanı kapsamında genişletilmeye gereksinimi var.”

FENOMENLER DE SERVET BIRAKABİLİR

Dijital servet kavgasıyla alakalı Akademisyen Avukat Pınar Bilgin şunları söyledi:

“Dijital hesapların servet vazgeçilip vazgeçilemeyeceğini iki istikametli değerlendirmek zorundayız. Parasal mülk varlığı kıymeti olan dijital hesaplar hiç şüphesiz terekeye can veren ya da gaipliğine karar verilen bireylerin mülk varlığı, hak ve borçlarının tümüne verilen isimdir dahildir. Ve müteveffanın servetçilerine servet oranları nispetini gelecektir. Dijital banka hesapları da banal banka hesapları gibi basitçe gelmektedir. Kripto paralar ve dijital banka hesaplarının tamamı parasal malvarlığı kıymeti taşıdığından terekeye dahildir ve servetçilere gelebilir. Vasiyet alacaklısı lehine de müteveffa tarafından vasiyet vazgeçilebilir. Ancak kripto varlıkların ülkemiz hukukunda ödentilendirilmesi olmadığından veraset ve intikal kısmında ödentilendirmenin yapılıp yapılmayacağı ya da veraset intikal aidatı tahakkuk edecekse de ne kadarlık kısmı için yalnızca sermayeye mi yoksa kazanılan meblağa da aidatlandırma olup olmayacağı mevzusunda mevzuat ve uygulama boşluğu dominant.”

VASİYETLE VAZGEÇİLMESİ OLASI

“Mevzunun vasiyet alacaklısı ya da legal servetçiler açısından değerlendirilmesi arasında fark yoktur. Vasiyetin biçimi mevzusunda hukukumuzda 3 tip vasiyetname mevcut. Sözlü, el yazılı ve resmi biçim. Bu koşulları taşıdıktan sonra dijital hesapların vasiyetname ile vasiyet alacaklısına vazgeçilmesi, vasiyet alacaklısının da daha sonra lehine vazgeçilen kısım için legal servetçilere ve dolayısı ile terekeye müracaat etmesi olası olacaktır.”

“Şahsa bağlı haklar servet olarak vazgeçilememektedir. Dijital malvarlığı kıymetlerinin servet olarak vazgeçilip vazgeçilemeyeceğini değerlendirirken öteki alakalı legal mevzuatları da göz önünde bulundurmak gerekir. Ticari emelle değil, iletişim emeliyle kullanılan dijital hesabının servetçilere gelmeyeceğini korunmak gerekir. Öyle ki, kişiye sıkı surette bağlı haklardan olan karakter hakkına ait bu hususun servetçilere gelmeyeceği kuşkusuzdur. Ancak tanınmışlık seviyeyi yüksek hesapların geride kalan legal servetçiler tarafından kullanılabileceğine ait müteveffa tarafından bir yükleme tanımlanabilir. Buna vasiyet diyemeyiz ancak yükleme diyebiliriz.”

‘TİCARİ ŞİRKET DEVRİ GİBİ’

“Bir fenomenin hesabının ise servetçileri tarafından kullanılıp kullanılamayacağına somut hadisenin özellikleri, hesabın ticari mi reklam içerikli mi kullanıldığı ve can verenin hesabı kişisel yönetimi gibi kriterlerle ele almak gerekecektir. Can Veren kişinin hesabından kazanç elde edilmesinin olası olduğu vaziyetlerde aynı ticari şirket devri gibi legal servetçilere devri yapılabilir. Elde edilen kazanç, terekeye ve dolayısıyla servetçilere gelebilir. Ancak misalin; reklam hizmeti veren bir fenomen hesabının legal servetçileri tarafından kullanılarak kazanç elde edilmesi zati kaliteyi gereği olası olmayacaktır.”

‘DİJİTAL VASİYETİN’ NASIL DEĞERLENDİRİLECEĞİ BİLİNMEYEN

“Bu işin bir de ticari ebadı var” diyen Altıparmak, yazısına şöyle devam etti:

“Youtuber ya da influencer olan bireylerin ciddi kazançları mevcut. Bunların hukukumuza göre vasiyet edilmesi olası mü? Vasiyet bildiğiniz üzere servet bırakanın son istek ve hevesleriyle mirasının paylaşım temellerini tanımlayan yazılı belge veya sözlü beyandır. Vasiyetname, -kanuni deyimi ile- resmi memur noter, dominant vs. huzurunda yapılabileceği gibi servet bırakanın kendi elyazısı ile veya şartları varsa sözlü beyan yoluyla da geçerli bir biçimde yapılabilir. Bunların dışında yapılması olası değil. Ancak dijital çağda buna yeni yorumlar getiriliyor. Mesela can vermeden evvel sevk edilen son e-posta veya video kaydıyla yapılan sözlü vasiyetnamenin nasıl değerlendirileceği mevzusunda netlik yok. Hatta bu mevzuda ‘vefattan sonra iletinin sevk edilmesi garantisi veren programlar’ geliştirilmiş vaziyette. Bu programlar vefat kayıtlarını denetleyebiliyor ve vefatın tespiti ile ‘dijital vasiyetnameyi’ alakalılara iletebiliyor. Bir başka gidişat ise metaverse alanında, bir kimsenin burada oluşturduğu sanal kimliğin tüm kazanımlarını ‘reel dünyadaki’ ailesi mi yoksa metaverse alemdeki ailesi veya reyin dostlarımı paylaşacak suali yakın gelecekte gündemimizde olacak.”

HER İŞLETMENİN UYGULAMASI DEĞİŞİK

“Dijital mutasyon, ‘vefatımızı da tasarılamamız istiyor’ desek yeri. Aksi halde, bilgiler, bilgiler uçup gidebilir. Peki bunun için neler yapmalıyız? Ne yaparsak bir koruma sağlarız? Öncelikle ‘salt’ bir koruma olmadığını bilgi gizleyen veya platformu elinden bulunduran firmaların kaidelerinin bu alanı tertip ettiğini öğrenmek gerekiyor” diyen Avukat Altıparmak, dijital ayak izini gözetmek için şunlara dikkat topluyor:

Facebook için ‘hesap varisi’ cetmek gerekiyor. +Instagram’da gidişat azıcık değişik, vefat belgesini elinde bulunduran yetkili bir şahsın ya da bir aile ferdinin arzı üzerine; Instagram, hesabı anıtlaştırılabilir ama hiç kimse resimlerinizi, videolarınızı veya saklılık ayarlarınıza idareyemez. Parolanızı bir yere anekdot edip, aile bireyleri ile paylaşmakta fayda var.

Gmail, YouTube, Google Drive grubu açısından verilerinizi ulaşılamaz hale gelmesini önlemek için “Faal Olmayan Hesap İdareyicisi” kısmını faal kılmak zorundasınız. Böylece hesap bir vakit etkin olmayınca seçtiğiniz bir bağlantı bireyinin ‘indirilebilir bir iletişim’ yollaması olası olabilecek. Rastgele bir direktif vazgeçmemeye karar verirseniz, aileniz veya legal temsilciniz hesabınızın silinmesini, bilgi ve içerikleri kullanmayı arz edebilir. Google bu arzı şahsi bilgilerin saklılığı bağlamında ele alıp kısmen kullanma seçimini ortaya atama yetkisine sahip.

Microsoft, bu mevzuda bir opsiyon tanımamaktadır. Duruşma kararıyla ulaşımı olası hale getiriyor. Gidişat Hotmail, Yahoo vb mail platformları içinde eş izliyor.

Twitter’ın da bu istikametli bir siyaseti yok. Ancak aile ferdinin veya yetkili bir temsilcinin kendileriyle bağlantıya geçerek hesabınızın silinmesine ait arzda bulunması olası.

KAYNAK: AKŞAM GAZETESİ
Aza Ol
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

maltepe escort ataşehir escort anadolu yakası escort kadıköy escort anadolu yakası escort ataşehir escort ümraniye escort pendik escort kartal escort